Đi nhậu có còn là nghĩa vụ bắt buộc?
Nhiều người thường hình dung văn hoá công sở Nhật gắn liền với những bữa nhậu thâu đêm suốt sáng đến lỡ chuyến tàu cuối. Nhưng trong ngành IT hiện đại, đặc biệt là sau làn sóng làm việc từ xa (Remote Work), văn hoá 飲み会 (のみかい - tiệc nhậu) đã thay đổi rất nhiều. Ép người khác uống rượu giờ bị coi là quấy rối (アルハラ, viết tắt của アルコールハラスメント), và phần lớn công ty coi việc đi hay không là tự nguyện. Dù vậy, ở một số nơi vẫn còn không khí "nên đi"; từ chối lịch sự và thỉnh thoảng góp mặt là cách cân bằng.
Từ vựng quan trọng
- 飲み会のみかい
- Buổi tiệc nhậu, liên hoan
- 忘年会ぼうねんかい
- Tiệc tất niên cuối năm (quên đi vất vả năm cũ)
- 乾杯かんぱい
- Nâng ly chúc mừng, cạn ly
Khái niệm "Nomunication" (ノミュニケーション)
ノミュニケーション là từ ghép đùa giữa 飲む (uống) và communication: giao tiếp bên ly bia. Ở văn phòng Nhật, trên dưới khá rõ nên cấp dưới đôi khi ngại nói thật. Bên bàn tiệc, mọi người dễ nói chuyện về định hướng nghề nghiệp, sở thích hay áp lực trong dự án hơn. Đôi khi sếp còn tuyên bố 「今日は無礼講で」 (無礼講, ぶれいこう: hôm nay bỏ qua chuyện trên dưới). Nhưng hãy hiểu đó là lời mời thoải mái, không phải giấy phép bỏ hết phép lịch sự.
Hai sự kiện được coi trọng nhất trong năm là: 歓送迎会 (tiệc đón người mới và chia tay người cũ) và 忘年会 (tiệc tất niên vào tháng 12 để cảm ơn nhau sau một năm vất vả). Nếu sắp xếp được thời gian, bạn rất nên tham gia hai dịp này.
Quy tắc bàn tiệc cơ bản dành cho kỹ sư
Bạn không cần uống rượu nếu không thích hoặc vì lý do sức khoẻ/tôn giáo. Việc gọi nước ngọt, trà ô long (ウーロン茶) hay đồ uống không cồn (ノンアルコール) là hoàn toàn bình thường và được tôn trọng.
Một vài cử chỉ tinh tế bạn có thể làm:
・Lúc nâng ly đầu tiên (乾杯): Để miệng ly của mình thấp hơn một chút so với ly của sếp hoặc người lớn tuổi để thể hiện sự khiêm nhường.
・Nếu thấy ly của người bên cạnh sắp cạn: Bạn có thể lịch sự hỏi: "お次は何を飲まれますか?" (Anh có muốn gọi thêm đồ uống gì không ạ?).
・Sáng hôm sau: gặp lại người đã cùng đi thì cảm ơn một câu. Nếu sếp hay senpai trả tiền (おごり) hoặc trả phần nhiều hơn, nói 「昨日はごちそうさまでした」 (cảm ơn anh đã mời bữa hôm qua). Nếu chia đều (割り勘) thì 「昨日はありがとうございました。楽しかったです」 là đủ.
Mẫu câu giao tiếp trong bữa tiệc
今日はお酒が飲めないので、ウーロン茶で乾杯させてください。
Hôm nay em không uống được rượu nên xin phép nâng ly bằng trà ô long ạ.
一年間お疲れ様でした。来年もよろしくお願いいたします。
Cảm ơn mọi người vì một năm vất vả vừa qua. Năm tới cũng rất mong tiếp tục nhận được sự giúp đỡ của mọi người ạ.
昨日はごちそうさまでした。とても楽しかったです。
Cảm ơn anh đã mời bữa hôm qua ạ. Em vui lắm.
Lời khuyên
Không cần đi mọi buổi, cũng không cần uống. Nếu không đi được, từ chối ngắn gọn và cảm ơn lời mời là đủ. Nếu đi, cứ thoải mái nghe và hỏi: nhiều chuyện về dự án và về con người trong team, bạn chỉ nghe được ở bàn tiệc.