Quyền nghỉ phép năm và tâm lý e ngại
Nhiều bạn mới sang Nhật thường mang tâm lý ngần ngại: "Thấy sếp và senpai ít khi nghỉ, mình xin nghỉ phép có bị đánh giá là lười biếng không?". Thực tế, theo luật lao động Nhật, ai làm liên tục 6 tháng và đi làm từ 80% số ngày trở lên đều được cấp ngày nghỉ có lương (有給休暇, ゆうきゅうきゅうか). Từ năm 2019, với người được cấp từ 10 ngày trở lên, công ty còn có nghĩa vụ cho họ nghỉ ít nhất 5 ngày mỗi năm. Bạn cũng không bắt buộc phải nêu lý do; ghi 私用のため (việc riêng) là đủ. Điều công ty được làm là đề nghị đổi sang ngày khác nếu ngày bạn xin làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới công việc.
Từ vựng quan trọng
- 有給休暇ゆうきゅうきゅうか
- Nghỉ phép có lương
- 引き継ぎひきつぎ
- Bàn giao công việc cho người khác
- 連休れんきゅう
- Kỳ nghỉ dài nhiều ngày liên tiếp
Ba mùa nghỉ dài (大型連休) trong năm
Ở Nhật có ba đợt nghỉ dài mà nhiều công ty IT cho nghỉ chung, chỉ để lại người trực vận hành:
1. ゴールデンウィーク (Golden Week): cuối tháng 4 đến đầu tháng 5, gom nhiều ngày lễ quốc gia.
2. お盆 (Obon): khoảng giữa tháng 8, dịp về quê viếng tổ tiên. お盆 không phải ngày lễ quốc gia: có công ty nghỉ chung, có công ty cho tự chọn ngày nghỉ hè (夏季休暇).
3. 年末年始 (cuối năm, đầu năm): thường từ khoảng 29/12 đến 3/1, đợt nghỉ dài nhất trong năm ở nhiều công ty.
Nếu bạn ngồi ở văn phòng khách (客先常駐), lịch nghỉ thường theo lịch của khách, nên hỏi trước. Nhiều kỹ sư ghép thêm một, hai ngày 有給 vào trước hoặc sau các đợt này để có 7–10 ngày về Việt Nam.
Bàn giao công việc (引き継ぎ): Bí quyết để nghỉ trọn vẹn
Thứ team lo thường không phải là bạn nghỉ, mà là bạn nghỉ rồi việc bị kẹt. Ba bước sau giúp bạn nghỉ yên tâm:
Bước 1: Báo sớm. Quy định cụ thể tuỳ công ty (xem 就業規則), nhưng cách an toàn là nghỉ một ngày thì báo trước khoảng một tuần, nghỉ dài về Việt Nam thì báo trước một, hai tháng để team không xếp bạn vào đợt release quan trọng.
Bước 2: Bàn giao rõ ràng (引き継ぎ). Viết tài liệu tóm tắt các tác vụ đang làm, link PR, và nhờ đích danh một đồng nghiệp hỗ trợ nếu có sự cố khẩn cấp phát sinh.
Bước 3: Cài đặt thông báo vắng mặt trên email và Slack, ghi rõ ngày quay lại làm việc và người cần liên hệ thay thế.
Mẫu câu giao tiếp khi xin nghỉ
来週の金曜日に有給を取らせていただきたいのですが、よろしいでしょうか。
Em muốn xin nghỉ phép vào thứ Sáu tuần sau, anh thấy có được không ạ?
不在中の業務は、田中さんに引き継いでおります。
Việc trong thời gian em nghỉ, em đã bàn giao cho anh Tanaka rồi ạ.
連休明けから、予定通り新しい機能の実装に入ります。
Nghỉ lễ xong, em sẽ bắt tay vào làm chức năng mới đúng như kế hoạch.
Lời khuyên
Nghỉ phép là quyền, còn bàn giao chu đáo là phần việc của bạn. Làm tốt phần đó thì đồng nghiệp sẵn lòng đỡ việc, và bạn có thể yên tâm về nhà mà không phải mở Slack mỗi tối.